Nεοκλής Σαρρής

ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΧΑΛΚΗΣ-ΝΕΟΚΛΗΣ ΣΑΡΡΗΣ 1940-2011

Ο Μορφωτικός Σύνδεσμος Χάλκης Κων/πόλεως θέλοντας να αποτίσει φόρο τιμής σ΄ένα από τους σημαντι- κότερους Ελληνες &Επίτιμο Πρόεδρο του,τον Νεοκλή Σαρρή, Κων/πολίτη & Χαλκινό διοργάνωσε στις 7 Απριλίου 2012 στον Πολυχώρο Π.Φαλήρου εκδήλωση με παρουσία Ακαδημαϊκών, Καθηγητών και εξεχουσών προσωπικοτήτων.
Απο αριστερά στη φωτο οι κ.κ. Καθ. Κων. Δεσποτόπουλος, Βασ. Φίλιας, Κων. Σβολόπουλος, Λαυρεντ. Δελλασούδας, Κατερ. Χέλμη, Χάρης Μελετιάδης, Αdnan Εksigil

 

 

 

 

 

 

 


ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΕΙΣ ΜΝΗΜΗ ΝΕΟΚΛΗ 7-4-2012

Ο πρόεδρος του Μορφωτικού Συνδέσμου Χάλκης κ. Περικλής Χ.Πασχαλίδης ανοίγοντας
την εκδήλωση επεσήμανε για τον Νεοκλή Σαρρή:
«Ο Δάσκαλος Νεοκλής Σαρρής! Ως Κων/πολίτες και κυρίως Χαλκινοί αισθανόμαστε ιδιαίτερη περηφάνεια γιατί μοιράστηκε με πολλούς από μας τις αγωνίες, τα άγχη και τα οράματα της Κων/πολίτικης ομογένειας στη γενέτειρα και στην Ελλάδα. Στο έργο του, στα οράματα του αλλά και στο χαρακτήρα του το ασυμβίβαστο στοιχείο υπερείχε…»
Κατέληξε «Εγώ θέλω να σταθώ πρώτον στη θέληση του, να συμβάλλει, ώστε οι Κων/πολίτες ενωμένοι να πορεύονται και να δημιουργούν.Και δεύτερον στο ότι δεν υπολόγιζε το κόστος της κριτικής που ασκούσε ιδιαίτερα στους «ταγούς» που δεν επιδιώκουν τη συλλογική προσπάθεια.Τους καυτηρίαζε ακόμα και χαρακτηριστικές εκφράσεις.
«Ηταν ασυμβίβαστος

./

Ο συντονιστής της εκδήλωσης Ομοτ. Καθ. Φιλοσοφικής Σχολής Πανεπ. Αθηνών &Ειδ. Γραμμ. Σώματος Ομοτίμων Καθηγητών κ. Λαυρέντιος Δελλασούδας
παρουσίασε τους ομιλητές : 

• καθ. κ. Δεσποτόπουλος Κων/νος, ακαδημαϊκός, π. πρόεδρος Ακαδημίας Αθηνών : «Αναμνήσεις από τον Νεοκλή Σαρρή ως επιστημονικός συνεργάτης μου στο Πάντειο Πανεπ. Αθηνών»

• καθ. κ. Σβολόπουλος Κων/νος, ακαδημαϊκός, π. πρόεδρος Ακαδημίας Αθηνών : «Ο Νεοκλής Σαρρής και το ιστορικό παρελθόν»

• καθ. κ. Φίλιας Βασίλειος, π. πρύτανης Παντείου Πανεπ. Αθηνών : «Ο Νεοκλής Σαρρής ως πολιτικός αγωνιστής»

• καθ. κ. Μελετιάδης Χάρης, καθ.Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπ. Αθηνών, τμ. Κοινωνιολογίας : «Ο Νεοκλής Σαρρής ως ερευνητής της οθωμανικής Ιστορίας & της σύγχρονης Τουρκικής πραγματικότητος

• καθ. κ. Eksigil Adnan, Τούρκος καθ. Διεθνών Σχέσεων και Πολιτικών Επιστημών : «Η φυλλόρροια της Κων/πολίτικης Ελληνορθόδοξης κοινότητας μετά τον Νεοκλή Σαρρή»

• κ. Παπαδόπουλος Αλέκος, εκδότης – ιδιοκτήτης της εταιρίας «Επτάλοφος»: «Τα πρώτα είκοσι χρόνια της ζωής και τα πρώτα δημοσιγραφικά βήματα του Νεοκλή Σαρρή»

• Η ηθοποιός κ.Κατερίνα Χέλμη-Σβολοπούλου διάβασε»Σπαράγματα μνήμης-Σπαραγμός για τις επάλληλες αλώσεις της Κων/πολης» του Νεοκλή Σαρρή

Χαιρετιμό απηύθυναν ο Δήμαρχος Π.Φαλήρου κ. Διον. Χατζηδάκης, η μαθήτρια του κ. Αν Καδδά.

Στο τέλος της εκδήλωσης η σύζυγος του Φλώρα Σαρρή με πολύ συγκίνηση έκανε κατάθεση ψυχής
συνεπαίρνοντας το ακροατήριο.
Ακούστηκαν Βυζαντινοί ύμνοι και τραγούδια απο τους:Ευανθία Βαβουλιώτη, Αναστάσιο Δημάκο και Δημήτριο Σταθακόπουλο.
Ακολούθησε κέρασμα.

Ο Μορφωτικός Σύνδεσμος Χάλκης ευχαριστεί όλους όσους στήριξαν
αυτήν την προσπάθεια μας και παρευρέθησαν στην εκδήλωση μας για να τιμήσουμε τον «Δάσκαλο», Νεοκλή Σαρρή.


./

Η ομιλία του συντονιστή της εκδήλωσης Ομοτ. Καθ. Φιλοσοφικής Σχολής Πανεπ. Αθηνών
&Ειδ. Γραμμ. Σώματος Ομοτίμων Καθηγητών κ. Λαυρεντίου Δελλασούδα

Κυρίες και κύριοι,
Πριν 10 μήνες (29/5/2011) η συμμετοχή τού Νεοκλή Σαρρή στην ειδική έκδοση για την Κωνσταντινούπολη τής εφημερίδας «Δημοκρατία» περιελήφθη υπό τον τίτλο:
«Σπαράγματα μνήμης – Σπαραγμός για τις επάλληλες αλώσεις τής Κων/πολης»
Πρόκειται για μια επ’ ευκαιρία μορφή αυτοβιογραφίας θα έλεγα, μέσα από τις αναμνήσεις που ζωντάνεψαν κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού του στην πόλη τον Μάη τού ’80.

Όταν πρωτοδιάβασα την αυτοβιογραφία αυτή με τις συνειρμικές ιστορικές και άλλες αναφορές, η οποία αποτελεί ένα φυλακτό που με περίσσια ευλάβεια κρατά η σύζυγός του Φλώρα, μου γεννήθηκαν ποικίλα συναισθήματα και σκέψεις. Ίσως και πέρα από τον σπαραγμό, τη νοσταλγία και τη θλίψη. Διότι ο αναγνώστης που ταξιδεύει μέσα από τον αψύ πολλές φορές, αλλά πάντοτε ανθρώπινο λόγο του, καταλαμβάνεται και από άλλα συναισθήματα. Και σ’ αυτά φτάνει περνώντας μέσα από «σπαράγματα μνήμης» (χρυσές ψηφίδες πιστεύω ότι μας λέει ο Νεοκλής Σαρρής και όχι κομμάτια), τα οποία μπορεί να αποτελούν όχι μόνο νοσταλγία (αναπόληση τού παρελθόντος που συνοδεύεται από ψυχικό άλγος, ψυχικό πόνο), αλλά και ύμνο για την αιωνιότητα τής μνήμης τής Βυζαντινής Κων/πολης και την Οικουμενικότητα της Ορθοδοξίας και τού Ελληνισμού.

Είμαι βέβαιος ότι ανάλογα συναισθήματα θα δημιουργηθούν σε λίγο σε σας τους Συμπολίτες του –Πολίτες και Χαλκινούς και όχι μόνο– με την ανάγνωση αποσπασμάτων τού άρθρου του, ας το πούμε έτσι, από τη μεγάλη μας ηθοποιό Κατερίνα Χέλμη, με την οποία βρέθηκαν κάποια στιγμή να παίζουν –όπως ο ίδιος γράφει– στο θίασο τού Μάνου Κατράκη, εγκαθιδρύοντας από τότε και τις «καλλίτερες φιλικές σχέσεις».
Όμως έχοντας υπόψη ότι δεν είμαι ομιλητής αλλά συντονιστής, θα πρέπει –αφού προηγουμένως ευχαριστήσω τον πρόεδρο και το Δ.Σ. τού Συλλόγου για την τιμητική ανάθεση τού συντονισμού τής εκδήλωσης αυτής– να παραδώσω αμέσως την σκυτάλη στην κ. Κατερίνα Χέλμη, η οποία θα διαβάσει αποσπάσματα από τα
«Σπαράγματα μνήμης–Σπαραγμός για τις επάλληλες αλώσεις τής Κων/πολης».

Το πολύπτυχο τής προσωπικότητας, τού αγωνιστικού φρονήματος και τής σημαντικότητας τού Ν.Σ. καταδείχτηκε μέσα από την παρουσίαση ορισμένων πτυχών τού συνολικού έργου του εκ μέρους των αντιστοίχως αρμόδιων ομιλητών.
Οι πολλαπλές και εξαιρετικές ιδιότητες ενός εκάστου εξ αυτών, αφενός, και η σχέση τους με τον Νεοκλή, αφετέρου, μας έδωσαν εναργή εικόνα των λόγων για τους οποίους ο Μορφωτικός Σύνδεσμος Χάλκης επιτελεί τη σημερινή αυτή εκδήλωση.

Παρ’ όλα αυτά, και πριν περάσουμε στο επόμενο και τελευταίο μέρος παρακαλώ να μου επιτρέψετε να τονίσω, λόγω ιδιότητας, και τον Παιδαγωγικό-Ανθρωπαγωγικό χαρακτήρα τής σημερινής εκδήλωσης.

Κυρίες και κύριοι,
–Υιοθετώντας την άποψη ότι το αύριο οικοδομείται κατ’ ασφαλή τρόπο εάν γνωρίζουμε το χθες, ώστε να αποφεύγουμε την επανάληψη λαθών και να διατηρούμε και να επαυξάνουμε τα θετικά στοιχεία του– θέλω να διατυπώσω μία πρόταση υπό μορφή μηνύματος-συνθήματος που αφορά στους νέους κυρίως ανθρώπους –
που είτε είναι εδώ και θα το παραλάβουν τώρα είτε δεν είναικαι θα το παραλάβουν με άλλο τρόπο από τους παρόντες οικείους τους–:

Ο Π(π)ολίτης Νεοκλής Σαρρής δεν είναι το θετικό παράδειγμα τού χθες που έφυγε, αλλά η έμπνευση για τον ανυποχώρητο τίμιο αγώνα τόσο των νέων τού σήμερα, μεταξύ των οποίων και ο γιος του, όσο και τού αύριο, δηλαδή των παιδιών τους.
Σεις οι νέοι για ό,τι καλό ή κακό κληρονομείτε οφείλετε αντίστοιχα απόδοση τιμής για το καλό και συγχώρηση για το κακό, το οποίο βέβαια δεν θα επαναλάβετε, μόνο εάν δεν ξεχάσετε την Ιστορία μας.


./

Η ομιλία του κ. Αλέκου Παπαδόπουλου, εκδότη της εταιρίας «Επτάλοφος»,
για τα πρώτα βήματα του Νεοκλή Σαρρή στη δημοσιογραφία

Ως αμούστακο παιδί στην Πόλη, γνώρισα το Νεοκλή. Μαθητή τού Γυμνασίου και όπως τον θυμάμαι ήταν ανήσυχος από τότε. Ζωηρός θα έλεγα. Φλεγόταν από διάθεση, φλεγόταν από ζήλο, από δημιουργική ορμή. Ήθελε να είναι παντού παρών και να δρα πολύπλευρα, χωρίς να περιορίζεται όπως οι συνομήλικοί του στη σχολική δραστηριότητα και στα εφηβικά ενδιαφέροντα.

Πολυγραφότατος θα έλεγα, αν λάβουμε υπόψη ότι έγραφε τα πάντα. Στην αρχή και διηγήματα. Τολμηρά πολλές φορές για μια κλειστή και συντηρητική κοινωνία όπως ήταν η κοινωνία μας εκεί στην Πόλη. Συχνά τα γραπτά του προκαλούσαν ποικίλα σχόλια κυρίως σε βάρος μου, επειδή φιλοξενούσα τα δοκίμια ενός θερμόαιμου έφηβου στη φιλολογική σελίδα αλλά και σε άλλες στήλες της εφημερίδος «Εμπρός» της οποίας ήμουνα τότε διευθυντής σύνταξης και αρχισυντάκτης.
Τα 7 περίπου χρόνια που μας χώριζαν ηλικιακά, σ’ εκείνη τη φάση, βεβαίως και ήταν υπολογίσιμα. Άλλο να άγεις την τρίτη δεκαετία του βίου σου και άλλο την δεύτερη. Άλλο να διατηρείς μια υπεύθυνη θέση και άλλο να είσαι μαθητής του γυμνασίου. Κι’ όμως παρά τα ποικίλα αρνητικά σχόλια των σοβαροφανών,
είχα συνδεθεί πολύ στενά με αυτό το μαθητούδι.

Ανοικτές γι’ αυτόν οι σελίδες της εφημερίδος, φιλοξενούσαν τακτικότατα τα κείμενά του. Το «Εμπρός» αποτέλεσε την κολυμβήθρα του και μου έδωσε μετά το δικαίωμα να καμαρώνω ως ανάδοχός του.
Είχα προβλέψει από τότε το ταλέντο του και παρά την πολεμική ή μάλλον το αμείλικτο κυνηγητό και αυτής της αειμνήστου μητέρας του, η οποία θυμάμαι, επανειλημμένα με είχε υβρίσει, ερχόμενη προς τούτο στα γραφεία της εφημερίδος, γιατί όπως έλεγε ξεμυάλιζα το γιο της και παραμελούσε εξ αιτίας μου τα μαθήματά του, ο Νεοκλής συνέχισε να γράφει και εγώ αδιάφορος να τον φιλοξενώ. Είμαι όμως βέβαιος, ότι αργότερα, βλέποντας τα άλματά του σε όλους τους τομείς, ασφαλώς θα παραδέχθηκε και εκείνη ότι η συνεργασία μας συνέβαλε τουλάχιστον θετικά στην εξέλιξή του.

Ένα από τα πολλά χαρακτηριστικά γνωρίσματα του Νεοκλή, ήταν η αγνότητά του.
Παιδική αγνότητα – Μα δεν φαινόταν και από το ηχηρό του γέλιο που χαιρόσουν να το ακούς; Αγνότητα που διατήρησε αναλλοίωτη ως τα τέλη του. Άλλο γνώρισμά του ο ενθουσιασμός, άλλο η μαχητικότητά του, άλλο πρόσθετο στα προηγούμενα, ο ακέραιος χαρακτήρας του. Ήταν και ασυνήθιστα έντιμος ο Νεοκλής, σχολαστικά αδέκαστος θα έλεγα.Γι’ αυτό και κατ’ εμέ δεν θέλησε να προσχωρήσει στις γνωστές πολιτικές οργανώσεις, μολονότι από όσα μου εκμυστηρευόταν κατά καιρούς, είχε επανειλημμένες προτάσεις τόσο από το ΠΑΣΟΚ, όσο και από τη Νέα Δημοκρατία.Μήπως δεν θα μπορούσε αν ήταν άλλος, να αξιοποιήσει την πολιτικά ανεκτίμηση παρακαταθήκη του Ιωάννη Ζίγδη και να διαπρέψει ως αρχηγός της Ένωσης Δημοκρατικού Κέντρου; Συγκριτικά με πολλούς και μάλλον με όλους, τα προσόντα του περίσσευαν. Δυστυχώς όμως εδώ σε μας, ιδιαίτερα δε στον πολιτικό στίβο, η εντιμότης δεν θεωρείται προσόν, δεν αποτελεί πλεονέκτημα η ειλικρίνεια. Και ο Νεοκλής δεν μπορούσε, δεν ήταν του χαρακτήρα του να συμβιβάζεται, ούτε και να ελίσσεται. Μάλλον δε αυτός ήταν ο βασικός λόγος που προτίμησε να περιορισθεί στον ακαδημαϊκό τομέα, αφήνοντας κατά γενική ομολογία ένα αξιόλογο έργο και αποκτώντας άξια
τον τίτλο του Μεγάλου Δασκάλου.

Από μένα αυτά τα ελάχιστα και απόλυτα ειλικρινή, υπογραμμίζοντας για άλλη μια φορά ότι ο Νεοκλής έφυγε από κοντά μας, αγνός όπως ήταν στα εφηβικά του χρόνια, με ένα ασήκωτο όμως φορτίο γνώσεων, που χρόνια απλόχερα μεταλαμπάδευε, με καθολική δε την αναγνώριση των προσόντων του, ακόμη και από αυτούς που όσο ζούσε, προτιμούσαν να προσποιούνται ότι τα αγνοούν.


./
Η ομιλία του Ακαδημαϊκού, π. προέδρου Ακαδημίας Αθηνών 1993,
Καθ. κ. Κωνσταντίνου Δεσποτόπουλου

Συναχθήκαμε στο προ-θεμιστόκλειο επίνειο των Αθηνών, για να τιμήσομε τον αείμνηστον ανδρα, γόνο της επί αιώνες Βασιλεύουσας του Γένους
Στο βιβλίο μου «Αοιδίμων Φήμη» αναγράφεται η χαρμόσυνη συναίσθησις ότι ο άνθρωπος αν και εφήμερος, είναι ακατάλυτα υπαρκτός σε ορισμένο τμήμα του χρόνου και ότι δεν κατορθώνει καμιά δύναμη του κόσμου να καταστήσει τον τελεσμένον βίον του ανθρώπου μη γενόμενον ποτέ, δηλαδή να τον εκβάλει από το μέρος του χρόνου όπου τελέσθηκε.

Όμως, η ομαδική αναφορά στην προσωπικότητα και στην δράση του ανθρώπου, όταν αυτός έχει παύσει να ζεί δεν είναι κάτι μάταιο, καθώς χορηγεί σ΄αυτόν κάτι σαν μεθυπαρξία, με την ενυπαρξία του νοηματικά στις συνειδήσεις των αναφερομένων σ΄αυτόν. Ενυπάρχει λοιπόν εδώ τώρα στις συνειδήσεις μας ο Νεοκλής Σαρρής και μας θυμίζει την πνευματική του οικειότητα με το ιστορικό παρελθόν, το αγνό ήθος του ως πολιτικού αγωνιστού και την πολύ ανθρώπινη σχέση του με τη ζωή.

Τον εγνώρισα το 1975, όταν ανέλαβα καθήκοντα ως Καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πάντειο σήμερα Πανεπιστήμιο. Ήταν εκείνος επιστημονικός βοηθός στην έδρα. Η συνεργασία μας υπήρξε άριστη. Είχε την ακέραιη εμπιστοσύνη μου. Και όταν μιά φορά, μοναδική, βρέθηκα σε αδυναμία να διδάξω καλεσμένος την ίδια ώρα του μαθήματος από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας, εμπιστεύθηκα την διδασκαλία στον Νεοκλή Σαρρή. Και αυτός, με την εμπιστοσύνη του αλλά και με την ευφράδεια του δικαίωσε την εμπιστοσύνη μου.

Πολλαπλή, όμως, υπήρξε η συμβολή του για την άψογη και άρτια λειτουργία της Έδρας της Φιλοσοφίας στα δύσκολα εκείνα χρόνια της Καθηγεσίας μου. Είχε την ικανότητα να βαθμολογεί στις γραπτές εξετάσεις των φοιτητών με δικαιοσύνη και ακρίβεια. Είχε το χάρισμα να κερδίζει την εμπιστοσύνη των φοιτητών με την ευπροσηγορία και την φιλική του συμπαράσταση, όταν χρειαζόταν.

Η εκτίμηση μου όμως, προς το πρόσωπο του υπερέβαινε την ιδιότητα του ως επιστημονικού βοηθού στην έδρα. Σμυρναίος εγώ χαιρόμουν την πνευματική συγκρότηση του Κωνσταντινουπολίτη συνεργάτη μου, εφάμιλλη εξάλλου της εντιμότητας και πατριωτισμού του.
Η πνευματική συγκρότηση του ήταν και δυτικοευρωπαϊκή, αλλά μύχιο βίωμα του ήταν η πολιτιστική παράδοση των Ελλήνων της γενέτειρας του και ο αντίστοιχος πολιτικός προβληματισμός. Ηταν δυνάμει έξοχος εμπειρογνώμων για τις Ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Συγκεφαλαιωτικά : Υπήρξε ο Νεοκλής Σαρρής υπεράξιος εκπρόσωπος της γενεάς του, Ελλήνων γνήσιων επιστημόνων με ακμαίο ελληνικό φρόνημα.


./
Η ομιλία του καθ.Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπ. Αθηνών,
τμήμα Κοινωνιολογίας κ. Χάρη Μελετιάδη

εἰ δ’ Ὀρφέως μοι γλῶσσα καὶ μέλος παρῆν,
ὥστ’ ἢ κόρην Δήμητρος ἢ κείνης πόσιν
ὕμνοισι κηλήσαντά σ’ ἐξ Ἅιδου λαβεῖν,
κατῆλθον ἄν
(Ευριπίδης, Άλκηστις, 357-360)

Δε μπορώ να μιλήσω για το φίλο που έφυγε ακόμα και στο πλαίσιο μιας σύντομης αποτίμησης της συνεισφοράς του στην νεοελληνική έρευνα χωρίς αναφορά στην ποίηση:
Η επιστήμη και η τέχνη, ο λογισμός και τ᾽ όνειρο, είναι τόσο αξεδιάλυτα πλεγμένα στην ψυχή του Νεοκλή, ώστε κάθε φορά που τον σκέφτομαι ο δεσμός αυτός μόνο με μια λέξη μπορεί να ειπωθεί, την αυθεντικότητα.

Ο Νεοκλής υπήρξε αυθεντικός. Η λέξη είναι παλιά στη γλώσσα μας, αυθεντικός, όπως λέει ο Σκαρλάτος Βυζάντιος, είναι ο ηγεμονικός, ο δεσποτικός, ο δεσπόσυνος αυτός που ανήκει στον άρχοντα, στον κύριο. Η σημασία αυτή χάθηκε στα χρόνια μας κάτω από την επίδραση της φιλοσοφίας του Sartre. Έξι χρονών παιδί στους δρόμους της Πόλης των κλειστών “εθνικών κοινοτήτων” περιδιάβαινε ο Νεοκλής, όταν ο Sartre το 1946 έδινε τον πληρέστερο, τον πιο ταιριαστό ορισμό της αυθεντικότητας: «Η αυθεντικότητα συνίσταται στο να έχεις αληθινή και εναργή συνείδηση της κατάστασης, να αποδεχθείς τις ευθύνες και τους κινδύνους που περικλείει και να τους δεχτείς με περηφάνια ή με ταπεινότητα και κάποτε με τρόμο και μίσος». Όλοι καταλαβαίνουμε τη γεφύρωση με το πρόσημο της αυθεντικότητας που επιδίωξε ο Νεοκλής στο έργο του. Από την Πόλη «των ενδόξων βασιλέων», από την Πόλη των Φαναριωτών λογίων στην Πόλη της Καταστροφής και των Σεπτεμβριανών. Ένας άνθρωπος δικός μας ανδρώνεται σε αυτό το περιβάλλον και σαν των flâneur του Baudelaire περιδιαβαίνει στους δρόμους της να αναζητήσει το θαύμα. Εδώ, νομίζω, βρίσκεται το ουσιαστικό υπόστρωμα, η ψυχική ύλη, που καθόρισε την ερευνητική στάση του Νεοκλή. Από εδώ ανοίγει τη σκέψη του προς την αυστηρή γεωμετρία της νομικής παιδείας, προς την κοινωνιολογία και την ψυχολογία, προς την πολιτική επιστήμη και την ιστορία και ακόμη το θέατρο και τον κινηματογράφο.

Ο Νεοκλής υπήρξε άνθρωπος της πράξης σε εποχές και τόπους με έξεργο το στοιχείο της διακινδύνευσης και πάντοτε αναδέχθηκε τον κίνδυνο με γενναιότητα και καρτερία. Για να θυμηθούμε μια από τις πρώτες σημαντικές αποφάσεις του, ας αναφέρουμε τη συμμετοχή του στη νεολαία του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος,το οποίο ήταν στενά συνυφασμένο με τις πολιτικές και πολιτισμικές εξελίξεις στην Τουρκία κατά την περίοδο του μονοκομματικού κεμαλικού κράτους (1923-1950) και λίγο αργότερα το 1961 την ένταξή του στην ομάδα συγγραφής της ιστορίας του Κόμματος υπό τον Enver Ziya Karal. Η στοχαστική του εγρήγορση τον οδηγεί σε ζοφερή εκτίμηση για το μέλλον της ομογένειας και τότε διαμορφώνει το πρώτο ερευνητικό στημόνι της εργασίας του, «τη μελέτη του συγκειμένου των ελληνοτουρκικών σχέσεων και της ιστορίας – κυρίως κοινωνικής και οικονομικής – της οσμανικής και μεταοσμανικής περιόδου». Από εδώ προκύπτουν οι δύο μεγάλες συνθέσεις του στις οποίες διεξοδικά αναφέρθηκε ο κ. Σβολόπουλος, Η «Οσμανική πραγματικότητα» και «Η άλλη πλευρά». Από εδώ εκβάλλει και το χαριτωμένο βιβλίο με τίτλο «Προεπαναστατική Ελλάδα και οσμανικό κράτος: από το χειρόγραφο του Σουλεϊμάν Πενάχ εφέντη του Μοραΐτη», από εδώ και πλήθος κειμένων και δημόσιων τοποθετήσεων και διδασκαλιών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και σε πολλά άλλα εκπαιδευτικά ιδρύματα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Από εδώ εκβάλλει και η στέρεη και σταθερή σχέση του με τον τύπο και τα μέσα της μαζικής ενημέρωσης: Στα μαθητικά του χρόνια άρχισε να δημοσιεύει στον ομογενειακό τύπο της Πόλης και αργότερα έστελνε από εκεί τις πρώτες ανταποκρίσεις του στην εφημερίδα Ελευθερία των Αθηνών, μια σχέση που αρχίζει από τότε και φτάνει ως τις ύστατες εκπομπές του στον τηλεοπτικό σταθμό High.

Από το κωνσταντινουπολίτικο περιβάλλον ο Νεοκλής διαμορφώνει το δεύτερο στημόνι της έρευνάς του, τον συγκριτισμό. Η Πόλη ήταν η μητρόπολη του Γένους, η Πόλη ήταν το κοσμοπολιτικό κέντρο της καθ᾽ ημάς Ανατολής ήταν η ίδια η έκφραση της πολύπτυχης οικουμενικότητας, που αναδυόταν μέσα στο μωσαϊκό των λαών, των συνταγμένων κάτω από την κοινή δεσποτική αρχή. Ο Νεοκλής τον συγκριτισμό τον θεωρούσε από μια δυναμική, μια πολιτική προοπτική. Η οθωμανική εξουσία είχε διαμορφώσει συνθήκες φυλετικού και θρησκευτικού διαχωρισμού και μ’ αυτές ρύθμιζε τα μέσα και τους μεσαιωνικούς τρόπους άσκησης της δεσποτείας της. Ποιο όμως ήταν το πολιτισμικό βάθος αυτής της διάκρισης; Ο Νεοκλής απαντούσε ότι σε αυτήν εντοπιζόταν η πηγή της ελληνοτουρκικής αντιμαχίας και της αναγκαστικά μακρόσυρτης συμβίωσης των δύο λαών. Το βυζαντινό θησαύρισμα του ορθόδοξου χριστιανισμού, της αυτοκρατορικής ιδεολογίας, της πάντοτε ευδιάκριτης και καθορίζουσας ελληνικότητας στάθηκαν η απαραίτητη εκείνη συντακτική ύλη, μέσω της οποίας οι δύο διαμετρικά αντίθετοι πολιτισμικοί τύποι απέδωσαν ορισμένα από τα πλέον έκτυπα χαρακτηριστικά της νεοελληνικής συγκρότησης, της νεοελληνικής ταυτότητας, όπως εμφαντικά έλεγε στα κείμενά του.

Το τρίτο στοιχείο είναι ο παραγωγικός επιστημολογικός εκλεκτικισμός. Η εργασία του Νεοκλή εντάσσεται στο χώρο των κοινωνικών επιστημών και η συνειδητή ελευθεριότητα χαρακτηρίζει τις διαδρομές του από τη μια επιστημονική πειθαρχία στην άλλη. Το ιστορικό συγκείμενο δεν αντιμετωπίζεται κλεισμένο στη θετικιστική χρονικότητά του, δεν εξαντλείται στη μερικότητα της φιλολογικής ανάλυσης της ιστορικής πηγής, αλλά αναδεικνύει τα στοιχεία που το φέρνουν κοντά στην κοινωνιολογική θέαση και στον κοινωνιολογικό στοχασμό, μια θεώρηση που εμπιστεύεται την ερμηνευτική ισχύ της στο απροϋπόθετο της ιστορίας και από αυτό αρδεύεται τα στοιχεία που συνθέτουν συνολικά την πρόβαση στην κοινωνικοποίηση. Η νεοελληνική ταυτότητα προσδιορίζεται με όρους κοινωνικούς, πολιτισμικούς, ψυχολογικούς και η μελέτη της αντλεί από το στοχασμό για την κοινωνική συμπεριφορά και τις νοοτροπίες. Η διαδικασία δόμησης των στοιχείων της υπόκειται σε σκόπιμες μοχλεύσεις από τη συμμιγή παγκαρπία των μεθόδων, μια μεθοδολογική απληστία, όπως έλεγε ο ίδιος, που τροφοδοτούσε τις αέναες ζητήσεις του προς τη γνώση. Ο Νεοκλής έφυγε από κοντά μας το ίδιο διψασμένος, όπως και όταν ξεκινούσε τις σπουδές του.

Η Πόλη της νεότητάς του τον ακολουθεί, εκεί βρίσκεται η πηγή και ο χώρος άθλησης της έμπνευσης, της ευαισθησίας της φαντασίας του. Αν στα ερείπια της Ρώμης αναδείχθηκε ένας ιδιαίτερος επαγγελματικός τύπος, ο ξεναγός, ο Νεοκλής δεν προσφέρει την έμμονη σχέση του με την Πόλη τροφή στους βιαστικούς τουρίστες, που επείγονται να καταναλώσουν την εύκολη πληροφορία, δε μιλάει καν για «τ’ αρχαία μάρμαρα και τη σύγχρονη θλίψη». Η επιστημονική του συνείδηση εγρήγορη πάντοτε απελευθερώνεται συμπαγής ως βίωμα προσωπικό και αληθινό. Αναδύει όμως τα λεπτά της αρώματα, μόνο όταν βρίσκει τις λαβές της στο συναίσθημα και στη φαντασία του αναγνώστη, μια δίκαιη σχέση αγάπης και συμπάθειας.

Το έργο του Νεοκλή έρχεται κοντά μας με τον ίδιο τρόπο που λέει ο Εγγονόπουλος στο ποίημα του
«Ενθύμιον Κωνσταντινουπόλεως»:
«Της αγάπης τα βάσανα μ᾽ έχουνε φέρει στο ευγενικό το περιγιάλι
κι όλο ο νούς μου είναι σε μιαν υπέροχη
υπερήφανη μαγνόλια
όπου σ᾽ αυτά τα μέρη εδώ
θάλλει κι᾽ ανθίζει».

 


./
Η ομιλία του Τούρκου Καθ. Διεθνών Σχέσεων
και Πολιτικών Επιστημών κ. Adnan Eksigil

Η Ελληνορθόδοξη κοινότητα της Τουρκίας εξακολουθεί να φυλλοροεί και κατά κανόνα εκτός Τουρκίας πλέον. Ένα από τα τελευταία φύλλα της έπεσε στην Αθήνα. Στα τέλη του 2011 χάσαμε τον καθηγητή Νεοκλή Σαρρή.
Ο καθηγητής Σαρρής ήταν για μένα ένας μεγάλος αδελφός και ένας καλός φίλος για περίπου 35 χρόνια. Αυτός είναι και ο λόγος που δεν θα συνεχίσω να τον αποκαλώ «Καθηγητή Σαρρή», αλλά θα τον λέω με το μικρό του όνομα.

Ο Νεοκλής ήταν από τους τελευταίους ανθρώπους των γραμμάτων που ανέδειξε τα τελευταία χρόνια η Ελληνορθόδοξη κοινότητα της Τουρκίας. Σχεδόν όλα τα μέλη της γενιάς αυτής ζουν στο εξωτερικό ή έσβησαν στο εξωτερικό. Για παράδειγμα ο Στέφανος Γερασίμου συνέχισε την λαμπρή του πορεία στην Γαλλία όπου και πέθανε. Ο Ηρακλής Μήλλας αν δεν κάνω λάθος εξακολουθεί να ζει στην Αθήνα. Παρότι μεγαλύτερη ηλικιακά, θα μπορούσαμε να περιλάβουμε στην γενιά αυτή την Ιωάννα Κουτσουράδη η οποία ίσως είναι και η μοναδική εξαίρεση του κανόνα, καθώς ζει στην Άγκυρα. Από την άλλη πλευρά υπάρχουν κάποιοι νέοι όπως οι αδελφοί Φώτης και Στέφος που ζουν και εργάζονται στην Κωνσταντινούπολη, αλλά η κοινότητα έχει συρρικνωθεί τόσο, ώστε είναι δύσκολο να τους κατατάξει κανείς σε μια «γενιά».

Ο Νεοκλής ήταν όπως προανέφερα ένας από την γενιά των ακαδημαϊκών-συγγραφέων, αλλά είχε «κάτι» που τον ξεχώριζε από αυτούς. Κάτι που ενδεχομένως να τον ξεχώριζε τόσο ώστε να μην έπρεπε να συγκαταλέγεται με τους υπολοίπους. Κατ’ αρχάς τον διακατείχε η μαχητικότητα του δημοσιογράφου και η ορμητικότητα του πολιτικού που είχαν εισχωρήσει βαθιά μες στην ψυχή του. Και ο Γερασίμου και ο Μήλλας και η Κουτσουράδη επιβλήθηκαν με την συγγραφική και την ακαδημαϊκή τους ιδιότητα. Ο Νεοκλής δεν αρκέστηκε σ’ αυτά, ενεπλάκη ενεργώς με την πολιτική και εξελίχθηκε σε μια περίπλοκη και αμφιλεγόμενη φυσιογνωμία που δεν μπήκε σε κανένα καλούπι.

Το σαράκι της πολιτικής είχε φωλιάσει μέσα του από τότε που ζούσε ακόμα στην Τουρκία. Από νεαρή ηλικία μπήκε στον κύκλο του Πατριαρχείου και διετέλεσε σύμβουλος του τότε Πατριάρχη Αθηναγόρα. Δεν τον αφορούσε όμως μόνο η Ελληνορθόδοξη κοινότητα. Κατατάχθηκε στους κόλπους του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) και οργανώθηκε στη νεολαία του. Αυτό δεν ήταν κάτι το σύνηθες, γιατί από την ίδρυση της Δημοκρατίας ή Ελληνορθόδοξη κοινότητα είχε παύσει να ασχολείται με τα κοινά, κυρίως μετά την τραυματική εμπειρία της επιβολής του Κεφαλικού Φόρου (Varlık Vergisi). Θα μπορούσαμε να πούμε ότι σχεδόν δεν υπήρχε μέλλος της κοινότητας που να δίνει της ψήφο του στο Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα, πόσο μάλλον να καταταγεί οικιοθελώς σ’ αυτό.

Η λαχτάρα του Νεοκλή για την πολιτική συνεχίστηκε με αυξητικούς ρυθμούς και μετά την εγκατάστασή του στην Ελλάδα. Η πρώτη του κίνηση ήταν να γραφτεί στην Ε.ΔΗ.Κ., στην Ένωση Δημοκρατικού Κέντρου η οποία ιδρύθηκε το 1976 και έφθασε για κάποια περίοδο στην θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Την περίοδο εκείνη όμως η πολιτική της χώρας έκανε μία στροφή προς τα αριστερά και στο προσκήνιο εμφανίστηκε το ΠΑ.ΣΟ.Κ. με αποτέλεσμα την συρρίκνωση της Ε.ΔΗ.Κ. την δεκαετία του 80. Στο πέρασμα του χρόνου, με πρώτο τον ιδρυτή του κόμματος, πολλά στελέχη της Ε.ΔΗ.Κ. κατατάχθηκαν στους κόλπους του ΠΑ.ΣΟ.Κ. παίρνοντας μάλιστα μέρος και στις εκλογικές του λίστες. Ο Νεοκλής όμως δεν λιποτάκτησε και το 1998 έγινε αρχηγός του κόμματος. Την εποχή εκείνη δεν θα ήταν υπερβολή αν λέγαμε ότι από το κόμμα είχε μείνει μόνο η ταμπέλα. Ο Νεοκλής χρησιμοποίησε την ταμπέλα αυτή με επιδεξιότητα ως καρτ-βιζίτ και προσπάθησε να αξιοποιήσει τον συρρικνωμένο πολιτικό χώρο ως ένα βήμα για να ακουστεί η φωνή του. Δυσκολεύτηκε, αλλά τα κατάφερε και μάλιστα σε τέτοιο βαθμό ώστε, αν δεν κάνω λάθος, κάποια περίοδο που στην χώρα δημιουργήθηκε πολιτικό κενό, το όνομά του ακούστηκε μεταξύ των υποψηφίων για την προεδρία του κράτους. Με την συνεχή και επίμονη παρουσία του στα πολιτικά πράγματα κατάφερε κατά καιρούς να διατελέσει σύμβουλος των εκάστοτε κυβερνήσεων στην εξωτερική πολιτική, ενώ άλλες φορές βρέθηκε απέναντί τους «επιπλήττοντας» την στάση τους. Ειδικότερα στις κυβερνήσεις του ΠΑ.ΣΟ.Κ. με την αριστερή φρασεολογία και την δεξιά πολιτική, ο Νεοκλής απάντησε στο ίδιο πνεύμα αιφνιδιάζοντάς τες με σκληρές κρητικές, άλλοτε από τα αριστερά και άλλοτε από τα δεξιά. Παρόλα αυτά δεν θα μπορούσαμε να πούμε ότι έπαιξε στην πολιτική σκηνή της Ελλάδας τον ρόλο που επιθυμούσε. Για κάποιον όμως που ήρθε από την Κωνσταντινούπολη και ξεκίνησε από το μηδέν -πόσο μάλλον για κάποιον με εκρηκτική και τρελούτσικη συμπεριφορά- ήταν αδύνατον να εισχωρήσει στο πολιτικό στερέωμα του τόπου.

Η γνωριμία μου με τον Νεοκλή ξεκίνησε την δεκαετία του 70. Είχαν περάσει δύο χρόνια από τότε που είχε εγκατασταθεί στην Ελλάδα και εγώ είχα επιστρέψει από την Αμερική στην Τουρκία. Εκείνος είχε ξεκινήσει να ασχολείται με την δημοσιογραφία και εγώ είχα μπει ως βοηθός στην Οικονομική Σχολή του Πανεπιστημίου της Κωνσταντινούπολης. Αν θυμάμαι καλά συναντηθήκαμε το 1976 στο σπίτι ενός κοινού μας φίλου και αμέσως δέσαμε.

Την επόμενη μέρα με επισκέφθηκε στο πανεπιστήμιο. Την εποχή εκείνη ετοίμαζε μία σειρά άρθρων για την Τουρκική Αριστερά. Με την ευκαιρία αυτή πήρε κάποιες συνεντεύξεις από συναδέλφους μου και στην συνέχεια στράφηκε σ’ εμένα και άρχισε να μου κάνει την μία ερώτηση μετά την άλλη. Προσπάθησα να απαντήσω όσο μπορούσα, αλλά κάποια στιγμή αντί να απαντάω εγώ απαντούσε εκείνος. Σύντομα συνειδητοποίησα πως ήξερε περισσότερα πράγματα για την Τουρκική Αριστερά και γενικότερα για την τουρκική πραγματικότητα από ό, τι εγώ. Όπως ήταν φυσικό όσο μιλούσαμε για την Τουρκική Αριστερά, ο λόγος ήρθε στο Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα. Την εποχή εκείνη το κόμμα αυτό εξέφραζε, όσο ποτέ άλλοτε στην ιστορία του, την αριστερή ιδεολογία και μάλιστα δεν ήταν λίγοι αυτοί που το ταύτιζαν με την Αριστερά. Ο Νεοκλής δεν ήταν τόσο κατηγορηματικός επ’ αυτού, αλλά έκλινε προς αυτή την άποψη. Τότε έμαθα ότι ήταν ένας πιστός οπαδός του εν λόγω κόμματος. Ήξερε το κόμμα από την καλή και από την ανάποδη. Δεν υπήρχε άνθρωπος που να μην γνώριζε, από τον πιο ψηλά ιστάμενο μέχρι τον ίστατο. Με το πέρασμα του χρόνου διατήρησε τις επαφές του με κάποιους από τα ψηλά κλιμάκια του κόμματος και κατά κάποιο τρόπο έμεινε για πάντα οπαδός του.

Από την εποχή εκείνη είχαμε μια διαφορετική αντίληψη για το τι ακριβώς ήταν πολιτικά το CHP και σε ποια από της δύο πλευρές της Τουρκικής Αριστεράς βρισκόταν. Μοιραζόμασταν όμως και οι δύο την ίδια αισιοδοξία για το μέλλον της Τουρκίας και της Τουρκικής Αριστεράς. Την περίοδο εκείνη η Τουρκία και η Ελλάδα είχαν μόλις γλιτώσει από τα στρατιωτικά πραξικοπήματα και τις χούντες. Τα εργατικά κινήματα είχαν αρχίσει να αποκτούν και πάλι δύναμη, ενώ στις διαδηλώσεις για επανάκτηση των δημοκρατικών δικαιωμάτων υπήρχε μία ενθουσιώδης συμμετοχή. Με λίγα λόγια υπήρχε φως στο τούνελ. Όσο προχωρούσε η κουβέντα μας δεν αργήσαμε να βρούμε μία κοινή γλώσσα και έναν κοινό τόπο.

Ο χρόνος μας διέψευσε. Τουλάχιστον για την Τουρκία τα πράγματα δεν εξελίχθηκαν όπως τα περιμέναμε και μαύρα σύννεφα πλάκωσαν την χώρα. Με το πραξικόπημα της 12ης Σεπτεμβρίου του 1980 όλα διαλύθηκαν, όλοι σκορπίστηκαν εδώ κι εκεί. Κάποιοι από τους συναδέλφους μου διώχθηκαν από την Σχολή, πολλοί αποχώρησαν οικιοθελώς, ενώ οι πιο τυχεροί βρέθηκαν στο εξωτερικό. Εγώ ήμουν από αυτούς τους τυχερούς. Με υποτροφία που μου εξασφάλισε το Γαλλικό κράτος βρέθηκα να ζω ένα μεγάλο μέρος της δεκαετίας του 80 στην ξενιτιά. Την περίοδο αυτή και με την προτροπή φίλων μου, που είχαν εγκατασταθεί στην Ελλάδα, επισκέφτηκα την χώρα σας πολλές φορές.

Έτσι συνεχίσαμε να επικοινωνούμε και να συζητάμε με τον Νεοκλή από εκεί που είχαμε μείνει. Όπως ήταν φυσικό, δεν υπήρχε ίχνος από την αισιοδοξία της δεκαετίας του 70. Ο Νεοκλής έγραφε σκληρές κριτικές για το στρατιωτικό καθεστώς της Τουρκίας με τις οποίες συμφωνούσα απολύτως και μάλιστα πολλές φορές τις έβρισκα επιεικείς.

Την εποχή εκείνη γνώρισα από κοντά την φιλοξενία και την γενναιοδωρία του Νεοκλή με τις φλογερές συζητήσεις που κρατούσαν μέχρι τα ξημερώματα. Ήταν μεγάλη απόλαυση να ακούει κανείς την βαριά τουρκική γλώσσα διανθισμένη με οθωμανικές εκφράσεις και ελαφρώς Ρωμαίικη προφορά.
Παρότι είχε εγκατασταθεί για τα καλά στην Ελλάδα, παρακολουθούσε κατά πόδας τα όσα συνέβαιναν στην Τουρκία. Ήταν πάντα πρόθυμος να φιλοξενήσει όσους συγγραφείς, διανοούμενους, ερευνητές είτε φοιτητές έρχονταν από την Τουρκία και βρισκόταν σε συνεχή επαφή με αυτούς. Όσο για το γραφείο του στην Πλάκα, τι να πει κανείς; Ήταν μία σκέτη απόλαυση. Επειδή βρισκόταν σε ένα πολύ κεντρικό σημείο ήταν τόπος συνάντησης για φίλους και γνωστούς, αλλά πολλές φορές και τόπος διαμονής. Στον μικρό αυτό χώρο υπήρχε μία ανάκατη, αλλά πλουσιότατη βιβλιοθήκη. Καθώς χάζευα τα άπειρα, τοποθετημένα σε διπλές ή τριπλές σειρές βιβλία της ατελείωτης βιβλιοθήκης του, έχανα την αίσθηση του χρόνου. Δεν μπορώ να περιγράψω τον ενθουσιασμό μου όταν έβρισκα εκεί εκδόσεις που δεν μπορούσα να βρω στην Τουρκία, ή όταν συναντούσα περιοδικά ή βιβλία που δεν είχα ιδέα για την ύπαρξή τους. Έκανα λοιπόν τα αδύνατα δυνατά για να βρίσκομαι περισσότερες ώρες στον φιλόξενο αυτό χώρο. Ελπίζω η βιβλιοθήκη του να είναι τώρα ασφαλής και αν πρόκειται να δωριστεί, να γίνει με προσοχή η επιλογή του ακαδημαϊκού ιδρύματος που θα την φιλοξενήσει.

Την δεκαετία του 90 έγινε η αλλαγή φρουράς από τους στρατιωτικούς στους πολιτικούς και έτσι άρχισαν να επιστρέφουν όσοι είχαν φύγει στο εξωτερικό. Ένας από αυτούς ήμουν κι εγώ, η επαφή μου όμως με την Ελλάδα και τον Νεοκλή δεν άλλαξε. Έλαβα μέρος σε πολλές συγκεντρώσεις και συνέδρια που έγιναν στην Ελλάδα όπου τις περισσότερες φορές πρωτοστατούσε ο Νεοκλής. Στα συνέδρια αυτά, αλλά γενικότερα στην ελληνική κοινή γνώμη, το θέμα συζήτησης ήταν ο εκδημοκρατισμός της Τουρκίας. Δειλά δειλά είχε αρχίσει να μπαίνει στο προσκήνιο και το θέμα ένταξης της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή ένωση. Αυτά ήταν τα θέματα που συζητούσαμε περισσότερο απ’ όλα με τον Νεοκλή. Όσο συζητούσαμε όμως συνειδητοποιούσα πως η διαφορά των απόψεών μας μεγάλωνε. Εκείνος υποτιμούσε τις προσπάθειες εκδημοκρατισμού της Τουρκίας, ενώ εγώ πίστευα σ’ αυτές. Είχαμε παύσει πλέον να μοιραζόμαστε την ίδια αισιοδοξία, όπως παλιά, σχετικά με την πορεία της χώρας. Ο Νεοκλής συμφωνούσε με τα γεράκια που ήταν αντίθετοι στην ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας, μάλιστα είχε εξελιχθεί θα έλεγε κανείς σε εκπρόσωπό τους. Σε αντίθεση, εγώ πίστευα πως μία τέτοια προοπτική θα εξυπηρετούσε τόσο την ίδια την Τουρκία, όσο και την Ελλάδα. Ο Νεοκλής υποστήριζε ότι η απομάκρυνση των στρατιωτικών δεν σήμαινε αναγκαστικά και τον εκδημοκρατισμό της χώρας, αλλά ήταν ένα τέχνασμα για να ρίξει στάχτη στα μάτια όχι μόνο των Ευρωπαίων, αλλά και του τουρκικού λαού. Δεν λέω πως είχε τελείως άδικο σε αυτές τις απόψεις του, αλλά υπήρχαν κάποιες λεπτομέρειες που του διέφευγαν. Όταν πήγαινα να του τις απαριθμήσω με αποστόμωνε λέγοντας: «Εμείς όταν φέραμε την δημοκρατία στην Ελλάδα, χώσαμε στην φυλακή τους πραξικοπηματίες συνταγματάρχες. Εσείς το κάνατε; Αυτή είναι η πρώτη εξέταση που θα πρέπει να περάσει κάποιος λαός όταν θέλει τον εκδημοκρατισμό. Σ’ εσάς όμως οι στρατιωτικοί βρίσκονται στο απυρόβλητο. Στην Τουρκία πολλές φορές ο στρατός κάνει πίσω και χαλαρώνει τα ινία, αλλά πάντα είναι αυτός που ελέγχει το καθεστώς και το κράτος. Σε αυτή την μεγάλη αλήθεια δεν μπορεί να σταθεί καμία λεπτομέρεια που θες να μου πεις. Μην ξεγελάς τον εαυτό σου». Η αλήθεια είναι πως δεν έμενα σιωπηλός απέναντί του, αλλά κατά βάθος δεν έβρισκα επιχειρήματα για να τον αντιμετωπίσω.

Γύρω στο 2000 η διαφορά των απόψεών μας άρχισε να γίνεται ακόμα πιο έντονη. Με την άνοδο του Α.Κ.Ρ. (Κόμμα της Δικαιοσύνης και της Ανάπτυξης) στην εξουσία δρομολογήθηκαν κάποιες πολιτικές αλλαγές στην Τουρκία που επέφεραν δονήσεις στο καθεστώς, γεγονότα που δεν είχαμε συνηθίσει να βλέπουμε στο πρόσφατο παρελθόν της. Αναμφισβήτητα σημαντικότερο όλων ήταν η υπόθεση «Εργκενεκόν» όπου ανοίχτηκε ένας πόλεμος στο «βαθύ κράτος» και στον στρατό για την απόπειρα πραξικοπήματος. Κατά την διάρκεια αυτής της έρευνας άρχισαν να συλλαμβάνονται κρατικοί και παρακρατικοί, επίσημοι και ημιεπίσημοι σκοτεινοί τύποι που φώλιαζαν σε κρατικές υπηρεσίες και γύρω από αυτές. Μεταξύ τους υπήρχαν και κάποιοι απόστρατοι αξιωματικοί, αλλά το πράγμα δεν τελείωσε μ’ αυτούς. Στην συνέχεια άρχισαν να συλλαμβάνονται και εν ενεργεία υψηλόβαθμα στελέχη του στρατού. Για πρώτη φορά μαζί με το «βαθύ κράτος» το χέρι του νόμου άγγιξε και τον στρατό που έως τότε ήταν στο «απυρόβλητο» όπως είχε πει ο Νεοκλής. Για πρώτη φορά με αποφασιστικό τρόπο περιορίστηκε σε μεγάλο βαθμό το καθεστώς της στρατιωτικής ασυλίας.

Μόλις είχαν λάβει χώρα τα γεγονότα που προανέφερα και πριν αρχίσουν να αμαυρώνονται από τις εξελίξεις, συναντηθήκαμε και πάλι με τον Νεοκλή. Πίστευα, μετά από όσα μου είχε πει στο παρελθόν, ότι θα αξιολογούσε τις εξελίξεις ως ένα θετικό βήμα προς την δημοκρατία και μια σημαντική καμπή στον τομέα των εξετάσεων που καλείτο να δώσει η Τουρκία. Ωστόσο φάνηκε ανεπηρέαστος από τις παραπάνω πρωτοβουλίες και μάλιστα έμεινα έκπληκτος όταν τον άκουσα να είναι ακόμα πιο αρνητικός στις θέσεις του σε σχέση με την πολιτική κατάσταση της Τουρκίας. Σκέφτηκα πως μάλλον θα τον προβλημάτιζε η μετά «Εργκενεκόν» περίοδος και οι αρνητικές εξελίξεις που θα προέκυπταν στην συνέχεια. Όσο εξελισσόταν όμως η κουβέντα μας κατάλαβα πως πίσω από την επιφυλακτικότητά του δεν κρυβόταν μία απτή προκατάληψη, αλλά μία κατηγορηματική φοβία για το Ισλάμ. Τελικά δεν πα να μην ήταν στρατιωτικοί, δεν πα να ήταν δημοκρατικοί, δεν πα να έπιαναν με το στόμα τους πουλιά, για τον Νεοκλή μια Ισλαμική κυβέρνηση δεν μπορεί να είχε τίποτα το θετικό. Κατάλαβα ότι ο φόβος του για το Ισλάμ ήταν αυτό που τον εμπόδιζε να κάνει μία καλύτερη ανάγνωση των αλλαγών που συνέβαιναν στην Τουρκία. Βαθιά μες στην ψυχή του ακόμα υπήρχε η προσήλωση στο CHP. Όταν ήρθε στο προσκήνιο το σχέδιο Αννάν φάνηκε πως η διαφωνία μας συνεχιζόταν και σε άλλα πολιτικά θέματα. Στην Τουρκία ο μεγαλύτερος πολέμιος του σχεδίου Αννάν, το οποίο ως στόχο είχε την ένωση των δύο κοινοτήτων, ήταν (τι σύμπτωση) το CHP. Και στην απέναντι όχθη όμως υπήρχαν πολέμιοι του σχεδίου αυτού με πρωτεργάτη τον Νεοκλή. Σε αντίθεση, εγώ ήμουν από εκείνους που υποστήριζαν το σχέδιο Αννάν. Η αλήθεια είναι ότι επειδή δεν ήμουν τόσο καλά ενημερωμένος για τα προβλήματα μεταξύ των κοινοτήτων δεν ήμουν και εκατό τοις εκατό σίγουρος για την λειτουργικότητά του. Αυτός ήταν και ο λόγος που άκουγα με προσοχή κάποιες από τις ενστάσεις του Νεοκλή σχετικά με το σχέδιο. Παρότι δεν ενστερνιζόμουν πολλές από αυτές, οι αναλύσεις και οι παρατηρήσεις του με βοήθησαν να καταλάβω τις θέσεις της Ελληνοκυπριακής και της Ελληνικής πλευράς.

Οι διαφωνίες μας με τον Νεοκλή δεν άργησαν να φανούν και στο θέμα του Πατριαρχείου. Την δεκαετία του 90 στην Ελλάδα άρχισε να εμφανίζεται μία αρνητική στάση κατά του Πατριαρχείου. Η Αθηναϊκή Εκκλησία και ειδικότερα ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος είχαν πρωτοστατήσει στο αρνητικό αυτό κλίμα. Απ’ ό, τι κατάλαβα το βασικό επιχείρημα ήταν το εξής: Εξ αιτίας της συρρίκνωσης της Ελληνορθόδοξης κοινότητας το Πατριαρχείο δεν διέθετε την βάση ούτως ώστε να είναι χρήσιμο για την αποστολή του. Εξ άλλου δεν ήταν σε θέση να ανανεωθεί μιας και από χρόνια δεν λειτουργούσε η Θεολογική Σχολή της Χάλκης. Κάτω από αυτές τις συνθήκες, για να μπορέσει να διατηρήσει την ύπαρξή του, θα έπρεπε να εγκαταλείψει μια ώρα αρχύτερα την Κωνσταντινούπολη και να εγκατασταθεί κάπου στην Ελλάδα. Εάν δεν το έκανε αυτό και επέλεγε να μείνει στην Κωνσταντινούπολη, θα εξελισσόταν σε ένα «όργανο», σε ένα παιχνιδάκι της Τουρκικής κυβέρνησης. Όπως και έγινε. Σύμφωνα με τους εκφραστές αυτής της θεωρίας, ειδικά την εποχή του Πατριάρχη Βαρθολομαίου, το Πατριαρχείο υποστήριξε ολόψυχα την Ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας, βοηθώντας να αποκτήσει η χώρα μία «δημοκρατική δυναμική» που δεν της άξιζε και να ξεγελαστεί η Ευρώπη. Άρα θέλοντας και μη εξυπηρετούσε την εξωτερική πολιτική της Τουρκίας.

Στο θέμα αυτό είχα πολλές αντιρρήσεις τις οποίες και εξέφρασα με ποικίλους τρόπους, δεν θα ήθελα να τις επαναλάβω. Ο Νεοκλής ήταν από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές αυτής της τάσης και όποτε άνοιγε το θέμα του Πατριαρχείου καταλήγαμε σε μακρόσυρτες λογομαχίες. Αυτό που με πείραζε περισσότερο ήταν ότι όσο εντείνονταν οι επικρίσεις του Νεοκλή κατά του Βαρθολομαίου, ένοιωθα να βρίσκομαι ανάμεσα σε δύο πυρά. Από την μια ήταν ο παλιός καλός μου φίλος ο Νεοκλής και από την άλλη ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος τον οποίο γνώριζα, αγαπούσα και σεβόμουν εδώ και είκοσι χρόνια.

Ευτυχώς που η τεταμένη αυτή ατμόσφαιρα μεταξύ των δύο Εκκλησιών μαλάκωσε με το πέρασμα του χρόνου. Ειδικότερα μετά τον θάνατο του Αρχιεπισκόπου Χριστοδούλου παρατηρήθηκε μια αμοιβαία χαλάρωση των αντιλήψεων και οι σχέσεις σταδιακά αποκαταστάθηκαν. Έτσι δεν μου έκανε εντύπωση όταν άκουσα ότι ο Νεοκλής σε ένα ταξίδι που έκανε πριν μερικά χρόνια στην Κωνσταντινούπολη θέλησε να συναντήσει τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο. Όταν μου πρότεινε να επισκεφτούμε μαζί τον Πατριάρχη δέχτηκα με μεγάλη ευχαρίστηση. Μετά από έναν σύντομο χαιρετισμό και τα τετριμμένα, άφησα τους δύο άνδρες να τα πουν και αποχώρησα από το Πατριαρχείο. Δεν ξέρω τι ειπώθηκε σε εκείνο το γεύμα, ποτέ δεν ρώτησα. Κατάλαβα όμως ότι επήλθε ένα είδος ειρήνης, ενδεχομένως να δημιουργήθηκε και μία φιλία μεταξύ τους. Αυτό μου ήταν υπέρ αρκετό.

Από τις αρχές της δεκαετίας του 80 μέχρι τις αρχές του 2000, δηλαδή πάνω από είκοσι χρόνια, ο Νεοκλής δεν είχε επισκεφθεί την Τουρκία. Πιστεύω ότι αυτό κλόνισε σε μεγάλο βαθμό την ψυχολογία του και τον οδήγησε σε ένα είδος «ψύχωσης της διασποράς». Παρότι νοερά ζούσε από κοντά την τουρκική πραγματικότητα, είχε στερηθεί την φυσική επαφή με τον χώρο για ένα πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα. Φρονώ ότι αυτό περιόριζε και διαστρέβλωνε τις σχετικές με την Τουρκία αντιλήψεις του.

Στις αρχές, τουλάχιστον φαινομενικά, ο λόγος που δεν πήγαινε ο Νεοκλής στην Τουρκία είχε να κάνει με την στρατιωτική του θητεία. Φοβόταν μην τον μπαγλαρώσουν στα σύνορα και τον οδηγήσουν άρον άρον στο στρατόπεδο. Αργότερα στους προβληματισμούς του προστέθηκε και ο φόβος της σύλληψης για πολιτικούς λόγους και η κατάληξη στις φυλακές. Βέβαια εδώ που τα λέμε Τουρκία είναι, όλα μπορεί να συμβούν… Γι’ αυτό τόσο εγώ, όσο και όλοι οι φίλοι του Νεοκλή στην Τουρκία, αποφασίσαμε να ψάξουμε σχολαστικά, ο καθένας με τις δικές του δυνατότητες και να δούμε αν υπήρχε ο οποιοσδήποτε κίνδυνος. Όταν διαπιστώσαμε ότι όλα ήταν εν τάξει, του το ανακοινώσαμε και τον παροτρύναμε να έρθει στην Τουρκία. Παρόλα αυτά, για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα αρνήθηκε.

Πολύς κόσμος είχε εκλάβει αυτή την άρνηση του Νεοκλή ως ένα είδος «μποϊκοτάζ» στην Τουρκία. Πράγματι, κάποια περίοδο πολλοί Έλληνες, για να μην ενισχύσουν το στρατιωτικό καθεστώς της Τουρκίας με συνάλλαγμα, αρνούνταν να επισκεφθούν την χώρα. Η άρνηση όμως του Νεοκλή δεν ήταν ένα «μποϊκοτάζ» αυτού του είδους, αλλά θα έλεγε κανείς πως ήταν ένα «μπλοκάρισμα». Ο Νεοκλής φοβόταν πως όταν πήγαινε στην Τουρκία θα ζωντάνευαν οι αναμνήσεις του, πως θα δυσκολευόταν να προσαρμοστεί σε ένα τόσο αλλαγμένο περιβάλλον. Νομίζω πως φοβόταν την συγκίνηση που θα του προκαλούσε η επαφή του με την γη της Πόλης, πως θα του ήταν αδύνατον να συγκρατήσει τα δάκρυά του. Όπως και έγινε.

Κατά την άποψή μου ο γιος του Αλέξανδρος έπαιξε καθοριστικό ρόλο στο να καμφθεί το πείσμα του Νεοκλή. Ο Νεοκλής ξεκίνησε την οικογενειακή του ζωή αργά όπως εξ’ άλλου και την ακαδημαϊκή του καριέρα. Για τον λόγο αυτό τον χώριζαν πολλά χρόνια από τον μονάκριβο γιο του. Η μεγαλύτερή του επιθυμία ήταν να επισκεφθεί την Πόλη όσο το παιδί ήταν μικρό, πριν μπει στην εφηβεία και να περάσουν μαζί μερικές όμορφες μέρες ούτως ώστε να έχουν κάποιες κοινές εμπειρίες εκεί. Θα έκανε τα πάντα για να αποκτήσει ο Αλέξανδρος κάποιες ωραίες αναμνήσεις από την Πόλη.

Τα τελευταία χρόνια, μετά την εμφάνιση της ασθένειας, ο Νεοκλής άρχισε να επισκέπτεται πιο συχνά την Τουρκία. Φαντάζομαι πως η σχετική με τον γιο του επιθυμία πραγματοποιήθηκε, ωστόσο το βλέμμα του έμεινε για πάντα στραμμένο στην Πόλη. Η αγαπημένη σύντροφός του Φλώρα μου διηγήθηκε ένα περιστατικό από τις τελευταίες στιγμές του Νεοκλή που επιβεβαιώνει στο ακέραιο τον ισχυρισμό μου αυτό. «Ήταν πολύ εξαντλημένος» μου είπε η Φλώρα, «είχε κλείσει τα μάτια κι εγώ του ζήτησα να μου σφίξει το χέρι για να δω αν μ’ ακούει. Μου το έσφιξε. Την ώρα εκείνη έπαιζε ένα ντοκιμαντέρ στην τηλεόραση όπου έδειχνε την Κωνσταντινούπολη. Κοίτα, του είπα δείχνει την Πόλη, δείχνει την πόλη σου. Άνοιξε για δυο –τρία δευτερόλεπτα τα μάτια του και κοίταξε την οθόνη. Βούρκωσε και κύλησαν δυο δάκρια από τα μάτια του που στην συνέχεια έκλεισαν. Λίγο αργότερα έπεσε σε κώμα και μετά έφυγε.»

Στην πόλη που τόσο αγάπησε δεν δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στον θάνατό του. Είμαι σίγουρος όμως ότι η είδηση αυτή βύθισε σε πένθος όλους όσους τον ήξεραν εκεί. Τόσο εγώ όσο και οι υπόλοιποι φίλοι του αγαπήσαμε βαθιά τον Νεοκλή. Ας είναι άγιο το χώμα που τον σκέπασε.

(Η παραπάνω ομιλία του καθ. κ. Adnan Eksigil
είναι μιά συντόμευση του άθρου του που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Birikim τον Μάρτιο 2012<#275> )
Η Μετάφραση έγινε απο την κ. Ιώ Τσοκώνα

 


./
• Ο δημοσιογράφος κ. ΣΤΑΘΗΣ ΑΡΒΑΝΙΤΗΣ δημοσίευσε το παρακάτω άρθρο του,στο:
ADALAR POSTASI 2622/5(20.11.2011):

HEYBELİADALI Prof. Dr. NEOKLIS SARRIS’i ANMA TÖRENİ

Atina’daki Heybeliadalılar Derneği, 7 Nisan 2012 Cumartesi günü Atina’da Adalar Belediyesi’yle kardeş olan Paleo Faliro semtinin merasim salonunda, Kasım ayında vefat eden ADALAR POSTASI-2622/5(20.11.2011) Heybeliadalı Prof. Dr. Neoklis Sarris için bir anma töreni düzenledi.
Bu törende başta Paleo Faliro Belediye Başkanı Dionisos Hacidaki’den başka Atina Üniversitesi’nden meslektaşları profesörler ve öğrencileri yanı sıra çocukluğundan beri yaşadığı Heybeliada’dan komşu ve arkadaşları yer aldı. Törenin başlangıcında Prof. N. Sarris’in hayatından fotoğraflar yanı sıra televizyon vesair konuşmalarından derlenen bir film gösterildi.

Ünlü Yunan artist Katerina Helmi, Prof. N. Sarris’in 1980’de İstanbul’da geldiğinde kaleme aldıkları da dahil olmak üzere anılarını okudu. Filim gösteriminin ardından Heybeliada Derneği başkanı Periklis Pashalidis, evvelce İstanbul’da yayımlanan Rum gazetesi Embros’un sahibi Aleko Papadopulo, Atina Üniversitesi Profesör ve aka demisyenlerinden Lavrentis Dellasudas, Konstantin Despotopulos, Konstantin Svolopulos, Vasil Filias, Hari Meletiadis ve İstanbl’dan gelen arkadaşı Adnan Ekşigil, Prof. Neoklis Sarris’in hayatına dair konuşmalar yaptılar.
Konuşmaların ardından sahnede 4 kişilik bir grubun Anadolu’dan ezgileri içeren müzik dinletisi yer aldı. Prof. N. Sarris’in öğrencilerinden Anastasia Kadda hocasından aldığı eğitime dair bir konuşma yaptı. Son olarak Prof. N. Sarris’in eşi Flora Sarris, törene katılanları selamlayıp kısa bir konuşmayla teşekkürlerini ifade etti.

Η Μετάφραση
Ο Μορφωτικός Σύνδεσμος Χάλκης που εδρεύει στην Αθήνα στις 7 Απριλίου 2012 πραγματοποίησε στην αίθουσα εκδηλώσεων του Δήμου Παλαιού Φαλήρου ο οποίος ως γνωστόν είναι αδελφοποιημένος με τον Δήμο Πριγκηπονήσσων τελετή μνήμης για τον Χαλκινό καθηγητή Νεοκλή Σαρρή ο οποίος απεβίωσε τον περσινό Νοέμβριο. Στην εκδήλωση αυτή παρευρέθηκαν ο Δήμαρχος Παλαιού Φαλήρου Διονύσιος Χατζηδάκης αρκετοί συνάδελφοι του αειμνήστου, καθώς και καθηγητές του πανεπιστημίου, παλαιοί φοιτητές του ,αρκετοί συντοπίτες του από την Χάλκη καθώς και φίλοι του.

Στην αρχή έγινε η παρουσίαση μιας ταινίας με εικόνες από την ζωή του και από τις διάφορες ομιλίες του καθώς και τις εκπομπές του στην τηλεόραση. Στην συνέχεια μετά την προβολή της ταινίας μίλησαν ο πρόεδρος του συλλόγου κ. Περικλής Πασχαλίδης και ο ιδιοκτήτης της παλαιάς εφημερίδας της Κωνσταντινούπολης «Εμπρός» κ. Αλέκος Παπαδόπουλος για την ζωή του κα το έργο του.
Αμέσως μετά η διάσημη ελληνίδα ηθοποιός κ. Κατερίνα Χέλμη διάβασε σημειώσεις του από ένα ταξίδι που έκανε ο ίδιος το 1980 στην Κωνσταντινούπολη για να συνεχίσουν οι ακαδημαϊκοί και πανεπιστημιακοί Λαυρέντης Δελλασούδας, Κωνσταντίνος Δεσποτόπουλος, Κωνσταντίνος Σβολόπουλος, Βασίλειος Φίλιας, Χάρης Μελετιάδης, και ο τούρκος φίλος του από την Κωνσταντινούπολη Καθηγ. Διεθνών Σχέσεων και Πολιτικών Επιστημών Adnan Eksingil με ομιλίες για την ζωή και το έργο του αειμνήστου καθηγητή Νεοκλη Σαρρή.

Μετά τις ομιλίες στην σκηνή εμφανίστηκε μουσικό συγκρότημα αποτελούμενο από 4 άτομα που απέδωσε μελωδίες από την Μικρά Ασία. Μόλις τελείωσαν μίλησε η φοιτήτρια του Αναστασία Καδδά αναλύοντας της εκπαίδευση που είχε λάβει από τον καθηγητή της Νεοκλή Σαρρή.
Τελευταία μίλησε η σύζυγος του καθηγητή κ. Φλώρα Σαρρή που μετά από ένα σύντομο χαιρετισμό και ομιλία ευχαρίστησε όλους που πήραν μέρος στην εκδήλωση μνήμης για τον σύζυγο της.
Κείμενο και Μετάφραση από τον δημοσιογράφο κ. ΣΤΑΘΗ ΑΡΒΑΝΙΤΗ(Αθήνα 2012)

 


./

ΝΕΟΚΛΗΣ ΣΑΡΡΗΣ

O Μορφωτικός Σύνδεσμος ΧΑΛΚΗΣ Κων/πολεως έχασε τον ΝΕΟΚΛΗ ΣΑΡΡΗ στις 19 Νοεμβρίου 2011 έναν Άνθρωπο με άλφα κεφαλαίο, έναν Καθηγητή της Κοινωνιολογίας της Ιστορίας, παιδί της ΧΑΛΚΗΣ, λάτρη της ΧΑΛΚΗΣ, τον Επίτιμο Πρόεδρο του, τον ΝΕΟΚΛΗ ΣΑΡΡΗ , έναν Έλληνα και ουχί φιλέλληνα.

Με το μάχιμο και ζωντανό λόγο του θα τον θυμόμαστε πάντα και θα είναι πάντα μες την καρδιά μας.

Κάθε χρόνο στην κοπή της βασιλόπιττας μας παρευρίσκετο. Με την γλαφυρότητα του μας προσέγγιζε όλους, μας έκανε να δακρύζουμε ξαναζώντας τις στιγμές που έζησε η Ρωμιοσύνη στην Χάλκη και στην Πόλη.

Η κηδεία του έγινε από το Α` Νεκροταφείο στις 3 το απόγευμα της Τρίτης 22 Νοεμβρίου. Ο Νεοκλής Σαρρής ήταν καθηγητής της Κοινωνιολογίας της Ιστορίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.
Γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1940 και ήταν απόφοιτος της Μεγάλης του Γένους Σχολής.

Σπούδασε στα Πανεπιστήμια Κωνσταντινούπολης, Αθηνών και Γενεύης.
Διετέλεσε σύμβουλος επί των πολιτικών υποθέσεων του Αοίδιμου Οικουμενικού Πατριάρχου Κύρου Αθηναγόρα.
Διαδέχθηκε τον Ιωάννη Ζίγδη στην προεδρία της Ένωσης Δημοκρατικού Κέντρου (ΕΔΗΚ).
Έχει διατελέσει καθηγητής παραγωγικών και ανωτέρων Σχολών του υπουργείου Εθνικής Άμυνας. Ως πολιτικός αναλυτής και αρθρογράφος ασχολούνταν ιδιαίτερα με τα ελληνοτουρκικά θέματα.
Στις εκλογές του 2009 ήταν υποψήφιος βουλευτής, συνεργαζόμενος με τη Δημοκρατική Αναγέννηση, τοποθετημένος στην τιμητική τελευταία θέση του ψηφοδελτίου επικρατείας του κόμματος.

Ο Σύλλογος μας απευθύνει θερμά συλλυπητήρια στην οικόγένεια του.
Ας είναι ελαφρύ το χώμα της Αττικής γης που τον σκεπάζει.

 


ΨΗΦΙΣΜΑ
Το Διοικητικό Συμβούλιο του Μορφωτικού Συνδέσμου Χάλκης στο θλιβερό άκουσμα του θανάτου του Επιτίμου Προέδρου του Συνδέσμου μας

ΝΕΟΚΛΗ ΣΑΡΡΗ
 


Ομότιμου Καθηγητή του Πάντειου Πανεπιστημίου Αθηνών
συνήλθε εκτάκτως και αποφάσισε τα ακόλουθα:
Να παραστεί στην νεκρώσιμη ακολουθία
Να κατατεθεί στεφάνι
Να αποσταλεί συλλυπητήρια επιστολή στην οικογένεια
Να δημοσιευθεί το παρόν ψήφισμα στον τύπο

 


./
Τα λόγια του μικρού Αλέξανδρου Σαρρή για τον πατέρα του Νεοκλή:
<<εχασα τον πολυτιμοτερο ανθρωπο που ειχα στη ζωη αλλα οχι μονο εγω
αλλα καθε ελληνας καθως εχασε αυτο που τον αντιπροσωπευε και τον εκανε να θυμαται
ποιος και απο που ειναι …
αλλα οπως διαβασα σε blogs εχασε την μαχη με αυτη την ασθενεια …
αλλα οχι δεν ειναι ετσι
απλα παλεψε και επεσε με τιμη !>>

./
Κατά την νεκρώσιμη ακολουθία εκφωνήθηκαν
οι παρακάτω επικηδειοι λόγοι:

******

ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΧΑΛΚΗΣ
Ο κ. Λαυρέντιος Δελλασούδας
ομότιμος καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και
Ειδικός Γραμματέας Σώματος Ομοτίμων Καθηγητών,
ως εκπρόσωπος του Μορφωτικού Συνδέσμου Χάλκης Κων/πόλεως.

Αντί Απολογισμού και όχι Επιλόγου
Εις τον Νεοκλή Σαρρή

Έχοντας κληθεί εκ μέρους τού Προέδρου και των μελών τού Διοικητικού Συμβουλίου τού ΜΟΡΦΩΤΙΚΟΥ ΣΥΝΔΕΣΜΟΥ ΝΗΣΟΥ ΧΑΛΚΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ καθώς και τού συνόλου των Χαλκινών για να αποχαιρετήσω τον δικό τους άνθρωπο και δικό μου αγαπητό φίλο και συνάδελφο, τον Νεοκλή, οφείλω να καταθέσω ενώπιον του ομολογία για τον αδιάρρηκτο δεσμό του με τη ζωή και τα οράματα των Χαλκινών.

Αν η Πόλη και η Μεγάλη τού Γένους Σχολή χαίρουν για τον άνδρα που εξέθρεψαν, η Χάλκη και οι Χαλκινοί έζησαν μαζί του τις χαρές που προσφέρει το καλοκαίρι σε ένα νέο όχι οποιοδήποτε νησί, αλλά ένα Πριγκιπόννησο.
Ίσως εκεί, περπατώντας στις ακρογιαλιές του και κοιτάζοντας τη θάλασσα να έκανε κάποιες από τις πρώτες σκέψεις πάνω στις οποίες θεμελιώθηκαν αργότερα οι κοινωνιολογικές του μελέτες. Σίγουρα όμως η δύναμη τού καλοκαιρινού, καθημερινού, βραδινού βοριά τού νησιού δεν σταμάτησε ποτέ όχι μόνο να χαρακτηρίζει τους αγώνες του σε όλους τους τομείς και όλα τα επίπεδα, αλλά και να συντρέχει κάθε τι που εξέφραζε πόθο, αγωνία ή πρωτοβουλία των Χαλκινών μέσω τού Μορφωτικού Συνδέσμου τους.

Ήταν, είναι και θα είναι παρών σε όλες τις εκδηλώσεις και των Χαλκινών. Διότι οι ιδέες και η συνέχειά τους δεν συναρτώνται με την παρουσία τής ύλης. Η αξία τους και η δύναμη τής θεμελίωσής τους είναι τα στοιχεία που καθιερώνουν το αδιάλειπτο.

Έτσι, θα είναι παρών ο λόγος του -ή ορθότερα η φωνή του- όταν επιτελεσθεί η επιποθούμενη επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής τής Χάλκης, διότι θα εκφράζει και τον δικό του πόθο. Άλλωστε, δεν εδίδαξε και σε ομόλογο χώρο, δηλαδή στη Θεολογική Σχολή Αθηνών;
Ακόμη, θα είναι παρών ο λόγος του και όταν ευοδωθεί ο αγώνας για επαναλειτουργία τηςΑστικής Σχολής τής Χάλκης –με άλλη βέβαια μορφή–, δεδομένου ότι έχει ταχθεί και υπέρ τού αγώνα αυτού.
Γι αυτό και η ανακήρυξή του ως Επιτίμου Προέδρου τού Μορφωτικού Συνδέσμου Χάλκης Κωνσταντινουπόλεως, η οποία βέβαια προϋπήρξε, δεν ήταν τυπική αλλά ουσιαστική.

Αγαπητέ Νεοκλή,
από προχθές διερωτώμαι μήπως, κατά την πρωτοχρονιάτικη εκδήλωση τού Συνδέσμου, παρουσία και τού Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Πριγκηποννήσων κ. Ιακώβου, η αναφορά σου στη συνύπαρξή μας στο οικοτροφείο τής Αποστολικής Διακονίας, πριν 50 περίπου χρόνια, εμπεριείχε κάποιο ιδιαίτερο μήνυμα.

Γι αυτό και γύρισε πολλές φορές η σκέψη μου στον προαύλιο χώρο τής Μονής Πετράκη και στις συζητήσεις μας.
Βλέπω και πάλι το πρόσωπό σου –όπως τότε– με το αινιγματικό χαμόγελο. Μιλάς με τον δείκτη τού χεριού προτεταμένο και μου λες: Δεν ξέρω ποιος από τους δυο μας θα μετοικήσει πρώτος εκ τού κόσμου τούτου. Αν όμως εγώ φύγω πρώτος, θέλω να πεις στην οικογένειά μου και ιδιαίτερα στο γιο μου και μέσω αυτού σε όλους τους νέους να μην υποστείλουν ποτέ τη σημαία τού αγώνα για τη διατήρηση διαχρονικών αξιών και ιδεωδών, ακόμη και όταν οι σωματικές δυνάμεις τούς αντιμάχονται.

Από πλευράς μου, απευθυνόμενος στην οικογένεια τού προσφιλούς μας Νεοκλή θα τους παρακαλούσα, απέναντι στον σημερινό πόνο τής ψυχής τους να αντιτάξουν τη σκέψη ότι αποτελούν οικογένεια ενός σημαντικού για τους αγώνες του ανδρός, για τους οποίους και έχει καταξιωθεί..

Αγαπητέ, Νεοκλή δεν μου έδωσες κάποιο βιβλίο σου, όπως μου είχες υποσχεθεί.
Μήπως με περιμένεις να έλθω να το πάρω;

«Μακαρία ἡ ὁδός, ᾗ πορεύει σήμερον, ὅτι ἡτοιμάσθη σοι τόπος ἀναπαύσεως», φέροντας μαζί σου το χώμα τής Χάλκης, σύμφωνα με την επιθυμία σου.


./


*****

Ο κ. Ελευθέριος Φερεκύδης
Καθηγητής Ωτορινολαρυγγολογικής Κλινικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, ως εκπρόσωπος της Ενώσεως Κων/πολιτών:
Ομολογώ ότι δεν ήταν καθόλου εύκολο για μένα να συντάξω αυτό το κείμενο, πιστεύω όμως ότι εκτός των συναισθημάτων θα πρέπει να υπερισχύει και η λογική.

Ο Νεοκλής Σαρρής γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, κοινή αξέχαστη πατρίδα όλων μας, ήταν απόφοιτος της Μεγάλης του Γένους Σχολής.Σπούδασε στα Παν/μια Κων/πόλεως, Αθηνών και Γενεύης. Διετέλεσε σύμβουλος επί των πολιτικών υποθέσεων του αοίδιμου Οικουμενικού Πατριάρχου Αθηναγόρα.
Διαδέχθηκε τον Ιωάννη Ζίγδη στην προεδρεία της Ενώσεως Κέντρου (ΕΔΗΚ), διετέλεσε καθηγητής των παραγωγικών και ανωτέρων Σχολών του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, καθηγητής του Πάντειου Πανεπιστημίου ησχολείτο με τα Ελληνοτουρκικά θέματα και ως πολιτικός αναλυτής και αρθρογράφος.
Υπήρξε μοναδικός γνώστης της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Ευθύς, ειλικρινής, καλοσυνάτος, ξερριζωμένος Έλληνας της Πόλης με βαθειά πρωτογενή αλλά και βιωματική γνώση της Τουρκίας, της φυσιογνωμίας, του χαρακτήρα και του τρόπου της τουρκικής σκέψης.

Βαθύτατα Έλληνας αλλ’όχι μνησίκακος προς τον τουρκικό λαό, άξιος του ελληνικού πολιτισμού του οποίου ήταν φορέας. Ότι επί δεκαετίες ανέλυε, για να καταστήσει γνωστή στους Έλληνες <<την άλλη πλευρά>>, της οποίας είχε επιστημονικά μελετήσει την συγκρότηση και εξέλιξή της, δηλαδή την τουρκική κοινωνία και τις αντιθέσεις της, αυτό ακριβώς έγινε γνωστό με το πρόσφατο του Αχμέτ Νταβούτογλου Στρατηγικό βάθος, η διεθνής θέση της Τουρκίας.

Ως εκπρόσωπος της Ενώσεως Κων/πολιτών πιστεύω ότι διερμηνεύω τα αισθήματα όλων των συμπατριωτών και φίλων και θα ήθελα να πω ότι ο αγαπητός Νεοκλής Σαρρής ήταν <<καλός καγαθός>> , διότι εκτός της διανοητικής προσφοράς του διέθετε και ήθος, ήταν δηλαδή μία εξαίρετη προσωπικότητα την οποία αποχαιρετούμε σήμερα όλοι με θλίψη πολλή αλλά και με την ελπίδα ότι <<άπασα ψυχή αθάνατος>> που μας δίνει την δύναμη να παρηγορήσουμε την εκλεκτή και αγαπητή μας σύζυγό του και τον αγαπητό του γιό, να παρηγορηθούμε και να υπομείνουμε ανθρωπίνως τα ανθρώπινα.

ΚΑΛΟ ΣΟΥ ΤΑΞΙΔΙ, ΦΙΛΕ ΚΑΙ ΑΔΕΛΦΕ, ΝΕΟΚΛΗ, ΕΥΧΟΜΑΙ ΝΑ ΤΟΝ ΘΥΜΟΜΑΣΤΕ ΟΣΟΝ ΧΡΟΝΟ ΕΜΕΙΣ ΘΑ ΖΟΥΜΕ.


./


*****

Δρ Λυδία Ιωαννίδου-Μουζάκα
ε Καθηγήτρια Ιατρικής Σχολής Παν/μιου Αθηνών
Γυναικολόγος – Χειρουργός – Ειδ. Μαστολόγος

Αγαπητέ φίλε και συμπατριώτη Νεοκλή,

Το θλιβερό νέο του θανάτου σου με συνετάραξε, παρ’ όλο που ως ιατρός γνώριζα δυστυχώς τη δίχως επιστροφή εξέλιξη των πραγμάτων ύστερα από την τελευταία μου επίσκεψη στο σπίτι σου.

Εκείνη την ημέρα σε θαύμασα, που εκτός από τις γνωστές αρετές, τις γνωστές σε όλους μας πτυχές της προσωπικότητας σου, είδα έναν τρομερά θαρραλέο Νεοκλή, που παρ’ όλη την πολύ άσχημη κατάσταση της υγείας του είχε το θάρρος, είχε το κουράγιο να μου πει «μην τα βλέπεις αυτά εδώ, Λυδία -κι εννοούσε το οξυγόνο και όλα τ’ άλλα με τα οποία ήταν καλωδιωμένος- σε δυο μήνες θα φύγουν όλα αυτά μόλις μ’ εγχειρήσουν!!».

Έμεινα άφωνη, όπως άφωνη έμεινα όταν σε λίγο τον άκουσα να σχολιάζει τηλεφωνικά την τρέχουσα πολιτική επικαιρότητα, και λίγο αργότερα να δίνει οδηγίες σε υποψήφιο Διδάκτορα μέσα από την μάσκα του οξυγόνου του.

Δεν θα αναφερθώ εγώ στις επιστημονικές και ακαδημαϊκές του θέσεις και διακρίσεις, δεν θα αναφερθώ στις βαθιές γνώσεις των Ελληνο- τουρκικών θεμάτων, υπάρχουν άλλοι πλέον κατάλληλοι από μένα να το πράξουν, εγώ θέλω ν΄ αναφερθώ στον άνθρωπο Νεοκλή, το ανήσυχο πνεύμα, τον πικραμένο δικαίως άνθρωπο, τον λατρεμένο δάσκαλο, τον φιλόστοργο σύζυγο, τον ευαίσθητο πατέρα, που ο πελαργός αν και καθυστερημένα ήρθε στη ζωή του, του χάρισε τον μονάκριβο γιό του, τον έφηβο σήμερα Αλέξανδρο-Μάριο, για τον οποίο καμάρωνε και ο οποίος την ώρα που έπαιρνε τον Νεοκλή το ασθενοφόρο του ζήτησε να του υποσχεθεί ότι θα γυρνούσε ξανά πίσω στο σπίτι τους.

Ο Νεοκλής επί πέντε ολόκληρα χρόνια έδωσε μια άνιση μάχη με τον καρκίνο. Μια μάχη αξιοπρεπή, μια μάχη κατά τη διάρκεια της οποίας το πρωί έκαμνε τη χημειοθεραπεία του και το βράδυ σαν να μη συνέβαινε κάτι ήταν παρόν στις επαγγελματικές του υποχρεώσεις.

Σ΄ όλες του τις περιπέτειες όπως και σ’ αυτή της ασθένειας του ο Νεοκλής είχε δίπλα του ακλόνητο στύλο και συμπαραστάτη την αγαπημένη του σύντροφο και προσκέφαλο της ζωής του, τη γυναίκα του τη Φλώρα, η οποία του στάθηκε με καρτερικότητα, υπομονή σαν κερί αναμμένο, συνοδοιπόρος στον Γολγοθά του ως ο καλός Σαμαρείτης.

Ακόμα θα ήθελα να πω, ότι δεν θα ξεχάσω κι’ είναι χαραγμένο στη μνήμη μου αυτό που είχες πει μια φορά σε συζήτηση που είχαμε ότι η αληθινή ευτυχία βρίσκεται στην οικογένεια, στις αναμνήσεις και στην ελπίδα. Όπως ακόμη ότι τις μνήμες πρέπει να τις τιμούμε και όχι να τις επουλώνουμε.

Λίγες ώρες πριν φύγει, όταν πια άρχιζε να χάνεται στην αιωνιότητα, στην τηλεόραση που ήταν αναμμένη στο δωμάτιο της Κλινικής, έτυχε να δείχνει την Κωνσταντινούπολη. Τότε η Φλώρα στην προσπάθεια της να τον αφυπνίσει από τη βυθιότητα στην οποία βρισκόταν του φώναξε « Νεοκλή, Νεοκλή δες δείχνουν την Κωνσταντινούπολη στην τηλεόραση», τότε άνοιξε τα μάτια είδε την Πόλη μας και μετά δεν τα ξανάνοιξε….

Ο Νεοκλής έφυγε κλείνοντας μέσα στην ψυχή του την Πόλη που τόσο αγαπούσε, που τόσο νοσταλγούσε,
που τόσο του έλλειπε, που τόσο……….

Φίλε Νεοκλή σ’ αυτόν τον κόσμο, ήρθες όταν έπρεπε, έζησες όπως έπρεπε, αλλά δυστυχώς μας έφυγες όταν δεν έπρεπε, αφού οι κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες της χώρας σε είχαν ανάγκη.

Καλό σου ταξίδι φίλε Νεοκλή,
Ας είναι ελαφρά η Αττική γη που θα σε υποδεχθεί στα σπλάγχνα της σε λίγο. Αιωνία η μνήμη σου.


./


*****
Ο κ.Γιάννης Δημαράς
Πρόεδρος του Πανελληνίου Άρματος Πολιτών

Νεοκλή μας,

Υπήρξες και παρέμεινες πάντα ο ίδιος και αθεράπευτα οραματιστής. Ανήκεις στην κοινωνική χωρεία των συμπατριωτών σου που για φυλακτό έχουν την τρίπτυχη προσευχή του Νίκου Καζαντζάκη:

Δοξάρι η ψυχή μου Θέ μου, χρησιμοποίησέ την να μην σκουριάσει.
Δοξάρι η ψυχή μου Θέ μου, μην την παρατεντώνεις, θα σπάσει.
Δοξάρι η ψυχή μου Θέ μου, παρατέντωσέ την κι ας σπάσει.
Δύσκολος ο αποχαιρετισμός. Δυσκολότερη η στιγμή, καθώς εσύ μας ακούς, αλλά εμείς ανθρώπινα αναρωτιόμαστε αν μας ακούς.

Αγαπημένε δάσκαλε, φίλε, συμμαχητή, συναγωνιστή και σύντροφε μόνο βέβαιο είναι ότι δεν θα μας λείψεις. Γιατί μας δίδαξες ήθος, ευγένεια, πατριωτισμό.
Θα είσαι κοντά μας. Θα μας διδάσκεις, θα μας νουθετείς, θα μας μαθαίνεις όσο είμαστε εν ζωή.
Όσοι είχαμε την ευκαιρία και την τιμή να σε γνωρίσουμε, θα φυλάσσουμε στην κιβωτό της ψυχής μας πόσο σημαντικός Έλληνας υπήρξες.

Αγαπημένε δάσκαλε, φίλε συμμαχητή, συναγωνιστή και σύντροφε. Θα σ΄αγαπάμε για πάντα.
Θερμά συλλυπητήρια στην οικογένεια σου.
Καλό ταξίδι.

 


./


*****

Στον Νεοκλή Σαρρή επικήδειος λόγος εκφωνηθείς από τον Πρόεδρο του Συλλόγου Κωνσταντινουπολιτών
κ. Αντώνη Λαμπίδη

Ο Σύλλογος Κωνσταντινουπολιτών, η Ομογένεια της Πόλης μας και ολόκληρος ο Ελληνισμός με βαθύτατη οδύνη αποχαιρετούν τον ευπατρίδη και πανάξιο τέκνο της Βασιλεύουσας Νεοκλή Σαρρή.

Διακρινόταν για τη μαχητικότητα και τη θαρραλέα του στάση στα εθνικά θέματα, συνδυασμένη με την σπάνια αρχοντιά, ειλικρίνεια και ευγένεια που τον χαρακτήριζαν.

Ως πνευματική και αγωνιστική μορφή, υπήρξε ο πλέον εμβριθής γνώστης της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Διατύπωνε τον αιχμηρό του λόγο με τόλμη και παρρησία, χωρίς συμβιβασμούς και ιδιοτέλειες.

Η όλη του σκέψη συμπυκνωνόταν στην περίφημη ρήση του:
“Η Τουρκία δεν έχει ιστορία. Έχει μόνον ποινικό μητρώο”.
Ο Νεοκλής Σαρρής μιλούσε πάντοτε ισορροπημένα, τεκμηριωμένα, δίκαια, σωστά και με ακρίβεια που τσάκιζε κόκκαλα. Έδωσε αληθινές μάχες για τα απαράγραπτα δίκαια του Ελληνισμού, σε δύσκολους καιρούς. Στηλίτευε συνεχώς την ενδοτικότητα, την ηττοπάθεια των εκάστοτε πολιτικών ηγεσιών όσο και άλλων κύκλων που υιοθετούν μια υποτελή στάση απέναντι στη νεο-οθωμανική στρατηγική της γείτονος χώρας.

Για αυτό ακριβώς δεν ήθελαν να ακούγεται η φωνή του.
΄Εγινε δυσάρεστος και ενοχλητικός για κάποιους μικροπρεπείς , οι οποίοι προσπάθησαν να τον διαβάλουν και να τον αγνοήσουν.

Είναι σαν να προσπαθεί κανείς να δέσει έναν γίγαντα με κλωστές -όπως πολύ χαρακτηριστικά σημειώνει ο καθηγητής κ. Παναγιώτης Ήφαιστος. Όμως, δεν κατάφεραν να του κλείσουν το στόμα.

Νεοκλή ! Αλοίμονο, η απώλεια σου δεν αναπληρώνεται.

Όμως, η γνήσια ελληνική μορφή σου και ο αγέρωχος πατριωτικός σου λόγος θα μας συντροφεύουν σε όλη μας τη ζωή.

Υποκλινόμαστε στη μνήμη σου …και συνεχίζουμε τον αγώνα για τη δικαίωση του Ελληνισμού. Ας είναι ελαφρύ το χώμα της Αττικής γης που σε υποδέχεται.


./


*****

Ο κ. Γιάννης Μαύρος:

<<Δυό λόγια για τον Νεοκλή, τον φίλο και αδελφό.>>

Τα λόγια είναι πάντα φτωχά για να εκφράσουν το συναίσθημα.
Αυτό θα το εκφράσει η φωνή.
Και η φωνή βγαίνει μέσα από τη θλίψη -αλλά και από τον θυμό.
Γιατί πολλοί ήσαν εκείνοι που θέλαν’ να σου κλείσουν τη φωνή –
και κάποιοι ίσως να νομίζουν ότι το κατάφεραν.
Γιατί βέβαια ενοχλούσες. Όχι μόνο γιατί ήξερες -και δεν μάσαγες τα λόγια σου. Περισσότερο γιατί έδινες, με τη στάση σου και το παράδειγμά σου, το μέτρο της τόλμης και της αρετής, επικίνδυνα πράγματα, απαγορευμένα από τις εξουσίες για τους ραγιάδες. Οι εξουσίες όμως τουλάχιστον σε σέβονταν. Αυτοί που σε φθονούσαν -ή θέλαν’ να σε περιφρονούν- ήσαν οι λακέδες τους, που ούτε μετά θάνατον δεν βρήκαν μπέσα να σε μνημονεύσουν.
Θα ανησυχούσα διαφορετικά. Θα θύμωνα περισσότερο για την υποκρισία τους, την ανανδρία τους να σε προσεταιριστούν νεκρό και ανυπεράσπιστο.

Έτσι σε αποχαιρετούμε σήμερα μόνο εμείς που σε αγαπήσαμε,που ήσουν για μας αυτό που λέει τ’ όνομά σου Νεοκλή:
Ν-οπως νέος
Ε-όπως ελεύθερος, όπως Έλληνας
Ο-όπως ορθός
Κ-όπως καλός
Λ-όπως λατρευτός
Η-όπως ηθοποιός
Σ–όπως σοφός

Σε αποχαιρετούμε σήμερα Νεοκλή με την υπόσχεση να συνεχίσουμε τον αγώνα σου, για την Ελλάδα και την Κύπρο, δίχως να μας πτοούν υπεροπλίες, συσχετισμοί και προδοσίες, με ακλόνητη την πίστη στο δίκιο και την τιμή.

Και κάτι ακόμη, κάτι που μόνο εσύ ίσως τώρα το μπορείς:
συμφιλίωσε επιτέλους τον Γιάννη τον Ζίγδη με τον Γεώργιο Μαύρο, μπας και γίνει κάνα’ θάμα!


./


*****

Η ποιήτρια Χίβα Παναχί

Αγαπημένη μου κυρία Φλώρα Σαρρή και μονάκριβέ μου Αλέξανδρε Σαρρή,
Αξιοσέβαστοι φίλες και φίλοι,
Σήμερα έχουμε συγκεντρωθεί να χαρίσουμε το πιο όμορφο νανούρισμα της ψυχής μας στον αγαπημένο δάσκαλο όλων μας, στον ΝΕΟΚΛΗ ΣΑΡΡΗ. Ήταν το πεπρωμένο και μια ευλογημένη μέρα που για πρώτη φορά τον συνάντησα στις αίθουσες του Παντείου Πανεπιστημίου, σαν ένα πουλάκι από την Ανατολή που συνήθιζε να λέει: «Αντιλήφθηκα αμέσως ότι είναι ένα κομμάτι της ύπαρξής μου».

Ο άνθρωπος μου, ο δάσκαλός μου ο ΝΕΟΚΛΗΣ, χαρακτηριζόταν από Αγωνιστικότητα, που πάει να πει ότι ήταν αγωνιστής με το σθένος και το φρόνημα του αγωνιστή που βίωνε μοναχά εκείνος, σε μια ταραγμένη εποχή. Μια εποχή που το καλό πολύ εύκολα φαίνεται ως κακό, και το κακό με την ίδια ευκολία μπορεί να παρουσιάζεται ως καλό. Και έτσι αποφάσιζε να είναι ένας Προμηθέας πλάι σε δαιμονισμένους ανθρώπους και κυρίαρχους της γης, γι’ αυτό πίστευε στην ανώτατη λογική, τη λογική της καρδιάς, πράγμα που πάει να πει ότι ήταν Άνθρωπος. Μέτρο όλων των κινήσεών του ήταν ο Άνθρωπος, όχι το κέρδος.

Ως ορμώμενη από το Κουρδιστάν, ήμουν μάρτυρας αυτής της φροντίδας και αυτής της αληθινής του στήριξης. Έτσι, ο κουρδικός λαός σε κηδεύει στη συνείδησή του, εκεί όπου ζουν οι παπαρούνες και οι μάρτυρές μας.
Αγαπημένοι μου, αδέλφια μου, συν-Έλληνες, η γιαγιά μου έλεγε «Ο άνθρωπος που έχει αρετή μετρά με το τέλος του», αν και ο δάσκαλός μου γεννήθηκε σπουδαίος και το ταξίδι του είναι σπουδαιότερο, καθώς με την παρακαταθήκη του θα προάγει μια νέα εποχή μέσω όλων μας για την Ελλάδα, για τον κόσμο και τον κόσμο της
ΚΑΘ ΄ ΗΜΑΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ.

Δάσκαλε, αγαπημένε πατέρα, από σήμερα ζεις στο στήθος μου με μυρωδιά αγάπης, λευτεριάς και ελπίδας.
Η μαθήτρια και κόρη σου

Για τον Δάσκαλό μου Νεοκλή Σαρρή

Μοναχά μια ώρα
Μερικές μέρες είναι
Έχω χάσει έναν ιερό μου ύμνο
Τον έχει δει κανείς;
Ξέρει κανείς σας που βρίσκεται;

Φτάνει μια άρπα
Θρηνωδεί:
Πιθανόν κάπου με ένα χρυσαφένιο κύμα του Βοσπόρου
να επιστρέψει στην Χάλκη.

Είναι μια εβδομάδα που έχω χάσει
Ένα κομμάτι του ουρανού μου
Ξέρει κανείς σας που βρίσκεται;

Ήρθε με βροχερά μάτια ένας άνεμος
Είπε: ίσως αγκαλιάσει μια μεγάλη γη που κινδύνεψε
Είναι μερικούς μήνες
Έχω χάσει ένα μάτι μου
Σε διαδρόμους του Μαραθώνα

Έφτασε από τα ηλιοτρόπια μέρη ένας άγγελος είπε
Τον έχω δει εγώ, μου είπε να σας πω

Όρκος στα δάκρυα των δικών μου ανθρώπων
Όρκος στις τρυφερές κουβέντες των φίλων μου
Των μαθητών μου
Όρκος στα οράματα μου
Ορκίζομαι στην Πόλη μου
Στο δρόμο, στο σπίτι μου, στο γραφείο μου
στο σπουργίτι τη&